Seri muhakeme: Anayasa Mahkemesi iptali ve Yargıtay’ın tekerrür kararı
Seri muhakeme usulü, kanunda tek tek sayılan bazı suçlarda soruşturmanın sonunda savcının şüpheliye indirimli bir yaptırım teklif ettiği ve şüpheli müdafii huzurunda kabul ederse mahkemenin aynı gün hüküm kurabildiği bir yoldur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 250. maddesinde düzenlenir. Son bir yılda bu usulü etkileyen iki önemli gelişme oldu: Anayasa Mahkemesi’nin bir iptal kararı ve Yargıtay Ceza Genel Kurulu’nun tekerrüre ilişkin kararı.
Usul kısaca nasıl işler?
Seri muhakeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmediği hâllerde uygulanır (m.250/1). Kapsamdaki suçlar arasında hakkı olmayan yere tecavüz (TCK m.154/2-3), trafik güvenliğini tehlikeye sokma (TCK m.179/2-3), gürültüye neden olma (TCK m.183), mühür bozma (TCK m.203), resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan (TCK m.206) ve başkasına ait kimlik bilgilerinin kullanılması (TCK m.268) bulunur. 7571 sayılı Kanunla genel güvenliğin kasten tehlikeye sokulması suçu, maddenin birinci ve üçüncü fıkralarıyla sınırlandırıldı.
Savcı ya da kolluk şüpheliyi usul hakkında bilgilendirir. Savcı, suçun kanuni tanımındaki alt ve üst sınır arasında temel cezayı belirler ve bu cezadan yarı oranında indirim yaparak yaptırımı tespit eder (m.250/4). İndirim oranı savcının takdirinde değildir; kanun yarı oranında indirimi öngörür. Şüpheli teklifi müdafii huzurunda kabul ederse savcı görevli mahkemeden yazılı talepte bulunur. Mahkeme şüpheliyi müdafii huzurunda dinler ve koşullar varsa talep yazısında belirtilenden daha ağır olmamak üzere hüküm kurar (m.250/9). Mazeretsiz olarak mahkemeye gelmeyen şüpheli usulden vazgeçmiş sayılır.
Usulün herhangi bir sebeple tamamlanamaması hâlinde şüphelinin kabul beyanları ve usule ilişkin belgeler sonraki soruşturma ve kovuşturmada delil olarak kullanılamaz (m.250/10). Mahkemenin kurduğu hükme itiraz edilebilir (m.250/14).
Anayasa Mahkemesi kararı: “başka bir nedenle ulaşılamama”
CMK m.250/13, resmî mercilere bildirilmiş ve dosyada yer alan adreste bulunmama veya yurt dışında olma hâllerinde seri muhakeme usulünün uygulanmayacağını düzenler. Maddede ayrıca “ya da başka bir nedenle şüpheliye ulaşılamaması” ibaresi vardı.
Anayasa Mahkemesi, Yalova 7. Asliye Ceza Mahkemesi’nin başvurusu üzerine bu ibareyi 10 Eylül 2025 tarihli kararıyla (E.2025/51, K.2025/184) iptal etti. Karar 3 Aralık 2025 tarihli ve 33096 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine hükmedildi; bu süre Eylül 2026’da doldu.
Mahkemenin gerekçesi özetle şudur: Şüpheliye herhangi bir nedenle ulaşılamaması sebebiyle usulün uygulanmadığı durumlarda, suç isnadı altındaki kişi cezada yarı oranında indirim imkânından mahrum kalır. CMK’da şüphelinin teklif için nasıl davet edileceği düzenlenmemiştir ve “ulaşılamama” hâli yargısal denetime açık değildir. Mahkeme, kuralın şüpheliye katlanamayacağı bir külfet yüklediğini belirtti.
Bugün itibarıyla madde metninde yalnızca adreste bulunmama ve yurt dışında olma hâlleri kalmıştır. Savcılığın size ulaşamadığı gerekçesiyle dosyanın doğrudan genel hükümlere göre yürütülmesi, artık bu iki somut hâlden birine dayanmak zorundadır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu: seri muhakeme hükmü tekerrüre esas olur
İkinci gelişme, seri muhakemeyle verilen mahkûmiyetin sonraki bir suçta tekerrüre (TCK m.58) esas alınıp alınamayacağına ilişkindir. Uygulamada farklı kararlar vardı. Yargıtay Ceza Genel Kurulu 1 Temmuz 2026 tarihli kararında (E.2026/122, K.2026/444) oy çokluğuyla, koşulları varsa seri muhakeme usulüyle verilip kesinleşen hükmün tekerrüre esas alınabileceğine karar verdi.
Kurul, CMK m.250/7’deki “Bu madde kapsamında yaptırım uygulanması, güvenlik tedbirlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına engel teşkil etmez.” hükmüne dayandı. Kararda seri muhakeme hükmünün bir mahkûmiyet hükmü olduğu vurgulandı.
Bir hesap örneği
Seri muhakemenin en sık görüldüğü dosyalardan biri, 1,00 promilin üzerinde alkollü araç kullanmadır. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.48’e göre bu sürücüler hakkında TCK m.179/3 uygulanır. TCK m.179/3, alkol veya uyuşturucu etkisiyle emniyetli araç kullanamayacak hâlde araç kullanan kişiye altı aydan iki yıla kadar hapis cezası öngörür.
Savcı temel cezayı alt sınırdan, yani altı ay olarak belirlerse yarı oranında indirimle yaptırım üç ay hapis olur. Koşulları varsa bu süre seçenek yaptırımlara çevrilebilir veya ertelenebilir. Aynı dosya genel hükümlere göre yargılansaydı mahkemenin verebileceği en az ceza altı ay olurdu. Ayrıca bilinmesi gereken bir değişiklik: 7550 sayılı Kanunla TCK m.179/2’deki cezanın alt sınırı üç aydan dört aya çıkarıldı.
Teklifi değerlendirirken bakılacaklar
Bu iki gelişme, seri muhakeme teklifinin yalnızca “indirimli ceza” olarak görülmemesi gerektiğini gösterir. Teklifi kabul etmeden önce şunları avukatınızla birlikte değerlendirin:
- Delil durumu. Mahkeme, dosyadaki delillere göre mahkûmiyet gerektiği kanaatine varmazsa talebi reddeder. Delillerin zayıf olduğu bir dosyada kabul, beraat ihtimalinden vazgeçmek anlamına gelebilir.
- Önceki ve sonraki sabıka. Kesinleşen seri muhakeme hükmü, ileride işlenecek bir suçta tekerrür hesabına girebilir.
- Erteleme, seçenek yaptırım ve HAGB. Savcı koşulları varsa belirlediği hapis cezasını seçenek yaptırımlara çevirebilir, erteleyebilir ya da CMK m.231’i kıyasen uygulayabilir (m.250/5-6). Teklifin bu yönü açıkça okunmalıdır.
- İştirak. Suç birden fazla kişiyle işlenmişse şüphelilerden biri kabul etmezse usul uygulanmaz (m.250/11).
Seri muhakemede müdafi huzuru şarttır. Davet aldığınızda Baro’dan görevlendirilecek bir müdafi talep edebilir ya da kendi seçtiğiniz avukatla gidebilirsiniz.
Kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.250 (mevzuat.gov.tr)
- Anayasa Mahkemesi, 10.09.2025, E.2025/51, K.2025/184; Resmî Gazete 03.12.2025, sayı 33096
- Anadolu Ajansı, “AYM’den seri muhakeme usulüne ilişkin iptal kararı”, 3 Aralık 2025
- Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.07.2026, E.2026/122, K.2026/444
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Yazıdaki bilgiler 13 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göredir.