12. Yargı Paketi sonrası hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB)

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), ceza yargılamasında sanık hakkında kurulan hükmün belirli koşullarla açıklanmadığı ve denetim süresi sonunda ortadan kalkabildiği bir kurumdur. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinde düzenlenir. 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun, bu maddenin beşinci ila on dördüncü fıkralarını baştan yazdı. Kanun 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı; HAGB’ye ilişkin hükümler yayım tarihinde yürürlüğe girdi.

Kurum uygulamada sık görülür. Adalet Bakanlığı’nın 2025 Adalet İstatistikleri’ne göre ceza mahkemelerinde 2025’te karara bağlanan dosyalardaki sanıklar hakkında verilen kararların %21,6’sı HAGB kararıdır. Bu yazı, 31 Temmuz 2026’dan bu yana yürürlükte olan kuralları maddenin kendi sırasıyla anlatır.

Hangi cezalarda HAGB kararı verilebilir?

Yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasıysa mahkeme HAGB kararı verebilir (CMK m.231/5). Kanunun ifadesiyle HAGB, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasıdır. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır; yani uzlaştırmaya tabi bir suçta önce uzlaştırma süreci işletilir.

Bu karar mahkemenin takdirindedir. Ceza iki yılın altında kaldı diye HAGB kendiliğinden verilmez; aşağıdaki koşulların birlikte bulunması gerekir.

Üç koşul

CMK m.231/6’ya göre HAGB kararı için:

• Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması,
• Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde tutarak yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
• Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi

gerekir. Zararı hemen gideremeyen sanık için kanun bir yol bırakır: Zararın denetim süresi boyunca aylık taksitlerle tamamen ödenmesi koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (m.231/9).

HAGB kararıyla birlikte ne olmaz?

Açıklanması geri bırakılan hükümdeki hapis cezası ertelenemez; kısa süreli olsa bile seçenek yaptırımlara, örneğin adli para cezasına çevrilemez (m.231/7). Mahkeme bu nedenle HAGB, erteleme ve seçenek yaptırım arasında bir tercih yapar; üçü aynı hükümde birleşmez.

Beş yıllık denetim süresi

HAGB kararı verilen sanık beş yıl denetim süresine tabi olur (m.231/8). Bu süre içinde:

• Kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez.
• Mahkeme bir yılı geçmemek üzere denetimli serbestlik tedbiri belirleyebilir: meslek sahibi olmayan sanığın bir eğitim programına devamı, meslek sahibi olanın ücret karşılığında bir kamu kurumunda ya da aynı mesleği yürüten birinin gözetiminde çalıştırılması, belli yerlere gitme yasağı veya belli yerlere devam yükümlülüğü gibi.
• Dava zamanaşımı durur.

Denetim süresi sonunda iki ihtimal

Yükümlülüklere uyulursa. Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulursa açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (m.231/10).

Yükümlülüklere uyulmazsa. Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenir veya yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar (m.231/11). Ancak mahkeme, yükümlülüklerini yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir mahkûmiyet hükmü kurabilir. Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; itiraz mercii yalnızca bu fıkradaki koşullarla sınırlı bir inceleme yapar.

HAGB kararına karşı kanun yolu: istinaf

Eski metinde HAGB kararına karşı itiraz yolu öngörülüyordu. Anayasa Mahkemesi 20 Temmuz 2022 tarihli kararıyla (E.2021/121, K.2022/88) bu kuralı, itiraz yolunun iddia ve delillerin etkili biçimde incelenmesine imkân vermediği gerekçesiyle Anayasa’nın 40. maddesine aykırı bularak iptal etmişti. Karar 23 Eylül 2022’de Resmî Gazete’de yayımlanmış, iptal dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmişti.

7589 sayılı Kanunla yeni on ikinci fıkra şöyle der: CMK m.272/3 hükümleri saklı kalmak üzere HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir; bölge adliye mahkemesinin kararları hakkında m.286 hükümleri uygulanır. HAGB kararı ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyiz incelemesi, karar ve hükmün usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıkları yönünden yapılır.

Uygulamadaki anlamı şudur: HAGB kararı artık yalnızca şekli bir denetimden geçmez; dosya, istinafta usul ve esas yönünden incelenebilir. HAGB’yi kabul edip etmemeye karar verirken bu kanun yolunu ve sürelerini avukatınızla birlikte değerlendirmeniz gerekir.

HAGB kayıtları ve kapsam dışı suçlar

HAGB kararları bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar yalnızca bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenirse, maddede belirtilen amaçla kullanılabilir (m.231/13). Bu nedenle HAGB kaydı adli sicil kaydı gibi işlemez; ancak sonraki bir yargılamada mahkemenin önüne gelebilir.

HAGB hükümleri işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda uygulanmaz (m.231/14).

Sanık açısından dikkat edilecekler

• HAGB bir beraat kararı değildir. Mahkeme suçun işlendiği kanaatine varmış, ancak hükmü belirli koşullarla açıklamamıştır.
• Beş yıl boyunca kasıtlı bir suç işlenmesi, ertelenmiş hükmün açıklanmasına yol açar.
• Zararın giderilmesi koşulu ciddidir. Taksitle ödeme seçeneğinde, ödemelerin aksaması yükümlülüğe aykırılık sayılabilir.
• HAGB’ye karşı istinafa başvurmak, dosyanın esastan yeniden değerlendirilmesini sağlayabilir; ancak bu tercih her dosyada ayrı ayrı tartılmalıdır.

Hakkınızda bir HAGB kararı verildiyse ya da yargılamanızda bu ihtimal gündemdeyse, kanun yolu sürelerini kaçırmamak için kararın tebliğinden sonra vakit kaybetmeden bir avukatla görüşmeniz yararlı olur.

Kaynaklar

• 7589 sayılı Kanun, Resmî Gazete, 31 Temmuz 2026, sayı 33326
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.231 (mevzuat.gov.tr)
• Adalet Bakanlığı, Adalet İstatistikleri 2025
• Anayasa Mahkemesi, 20.07.2022, E.2021/121, K.2022/88, Resmî Gazete 23.09.2022, sayı 31962

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Yazıdaki bilgiler 13 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göredir.