12. Yargı Paketi: ceza muhakemesinde değişenler

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 16 Temmuz 2026’da TBMM’de kabul edildi ve 31 Temmuz 2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Paket idari yargıdan icra hukukuna kadar birçok alanı kapsıyor. Ceza hukukunu ilgilendiren hükümler ise yayım tarihinde yürürlüğe girdi.

Bu yazı, ceza muhakemesindeki dört değişikliği anlatır: inceleme sonuçlarının kaydı (CMK m.80), kaçak sanık hakkında kovuşturma (CMK m.247), Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı (CMK m.308) ve TCK m.158’e eklenen indirim hükmü. Hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına (CMK m.231) ilişkin değişiklikleri ayrı bir yazıda ele aldık.

Kanunun genel af, özel af veya toplu infaz indirimi içermediğini de belirtelim. Ceza infaz kurumlarındaki kişilerin cezalarının hesabına doğrudan etki eden bir düzenleme bu pakette yoktur.

Genetik inceleme sonuçları: kayıt, saklama ve silme (CMK m.80)

CMK m.80, “genetik inceleme sonuçlarının gizliliği” başlığını taşır ve CMK m.75, 76 ve 78 uyarınca alınan örnekler (vücuttan alınan kan ve benzeri örnekler, moleküler genetik incelemeler) üzerinde yapılan inceleme sonuçlarına ilişkindir. Bu sonuçlar kişisel veri niteliğindedir ve başka bir amaçla kullanılamaz. Yeni ikinci fıkraya göre inceleme sonuçları kimlik bilgilerinden arındırılarak mahsus bir sisteme kaydedilir ve bir örneği dosyada delil olarak saklanmak üzere soruşturma veya kovuşturma makamına gönderilir.

Saklama süresi kararın türüne göre değişir:

Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz süresinin dolması veya itirazın reddi, beraat ya da ceza verilmesine yer olmadığı kararının kesinleşmesi hâllerinde bilgiler derhâl yok edilir.
Diğer hâllerde, mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçince cumhuriyet savcısının huzurunda yok edilir ve bu durum tutanağa geçirilir.

Bilgisi sisteme kaydedilen kişi, bu süre içinde saklamayı gerektiren amacın ortadan kalkması ya da haklı bir nedenin bulunması hâlinde hâkim veya mahkemeden bilgilerin silinmesini talep edebilir. Sisteme kaydedilen bilgiler, yürütülen bir soruşturma veya kovuşturmada maddi gerçeğin ortaya çıkarılması amacıyla mahkeme, hâkim veya savcı kararıyla kullanılabilir. Mahkeme veya hâkim kararına karşı itiraz, savcı kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvuru yolu açıktır. Kaydın, saklamanın ve imhanın usulü Adalet Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı’nın birlikte çıkaracağı yönetmelikle belirlenecek.

Kaçak sanık hakkında kovuşturma (CMK m.247/3)

CMK m.247/1’e göre, hakkındaki soruşturmanın veya kovuşturmanın sonuçsuz kalmasını sağlamak amacıyla yurt içinde saklanan veya yabancı ülkede bulunan ve bu nedenle savcı veya mahkeme tarafından kendisine ulaşılamayan kişiye kaçak denir. Yeni üçüncü fıkra şöyle der: Kaçak sanık hakkında kovuşturma yapılabilir. Ancak daha önce sorgusu yapılmamışsa mahkûmiyet ve ceza verilmesine yer olmadığı kararı verilemez.

Bu kural, sanığın savunması alınmadan aleyhine sonuç doğuran bir hüküm kurulmasını engeller; kovuşturma sürer ama dosya mahkûmiyetle sonuçlanamaz. Güvenlik tedbirine karar verilmesi hâlinde ise kaçak sanık veya müdafii, savunma hakkını kullanmak istediğini belirterek yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.

Yurt dışında yaşayan ve hakkında Türkiye’de kovuşturma bulunan kişiler için bu değişiklik doğrudan önemlidir. Sorgunun yapılıp yapılmadığı, dosyada hangi kararların verilebileceğini belirler.

Yargıtay binası, Ankara — Fotoğraf: Metuboy, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı (CMK m.308)

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, ceza dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Ceza Genel Kurulu’na itiraz edebilir. Yeni birinci fıkraya göre yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları dışındaki tüm kararlara karşı başsavcı, resen veya istem üzerine, dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren üç ay içinde itiraz edebilir. Sanığın lehine itirazda süre aranmaz.

Maddeye eklenen dördüncü fıkra, istemde kimlerin bulunabileceğini sayar: sanık veya sanık adına kanun yoluna başvurma hakkı olanlar, katılan, katılma isteği karara bağlanmamış olan ya da katılan sıfatını alabilecek şekilde suçtan zarar görmüş bulunanlar. Geçiş hükmüne göre bu değişiklik, kanunun yürürlüğünden sonra başsavcılığa teslim edilen dosyalara uygulanır; önce teslim edilmiş dosyalarda eski hükümler geçerlidir.

Uygulamadaki anlamı: Yargıtay dairesinin kararından sonra sanık veya katılan, başsavcılığa başvurarak itiraz yoluna gidilmesini isteyebilir. Aleyhe itiraz üç ayla sınırlıdır; lehe itiraz için süre yoktur.

Hesap bilgilerini başkasına vermek: TCK m.158/4

Kanun, nitelikli dolandırıcılığı düzenleyen TCK m.158’e dördüncü bir fıkra ekledi. Dolandırıcılık suçlarına iştirak, kişinin haksız menfaat amacıyla kendisine veya başkasına ait banka ya da kredi kartı gibi ödeme araçlarını veya banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesabın kullanılmasını sağlayan bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlıysa verilecek ceza yarı oranında indirilir.

Geçiş hükümleri de önemlidir. Kanun yolu incelemesinde bulunan ve bu fıkranın uygulanacağı dosyalar ilk derece mahkemelerine gönderilir. İnfaz aşamasındaki hükümlüler ise mağdurun zararını mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde tamamen giderirse TCK m.168/2’deki etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir.

Hakkınızda süren bir dosya varsa

Hakkınızda genetik inceleme yapıldıysa, kovuşturmaya yer olmadığı, beraat veya ceza verilmesine yer olmadığı kararından sonra bilgilerin imha edilip edilmediğini sorabilirsiniz.
Yurt dışındaysanız ve sorgunuz yapılmadıysa, dosyanın durumunu ve savunma imkânlarını bir avukatla değerlendirin.
Yargıtay kararından sonra başsavcılığa itiraz istemi bir seçenektir; aleyhe itirazdaki üç aylık süreyi dikkate alın.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Yazıdaki bilgiler 13 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göredir.

12. Yargı Paketi ve ceza muhakemesi: kaçak sanık, başsavcı itirazı ve inceleme kayıtları